Yangın Dolabı Montaj Yüksekliği Nasıl Belirlenir?
Yangın dolabının montajında en sık karşılaşılan sorulardan biri, dolabın yerden ne kadar yükseğe yerleştirileceğidir. Ancak doğru konumlandırma için yalnızca dolabın alt kenarını ölçmek yeterli değildir. Vanaya ulaşılabilmesi, hortumun rahatça açılması ve dolap içindeki ekipmanların birbirini engellemeden kullanılabilmesi birlikte değerlendirilmelidir.
Farklı üreticilerin dolap ölçüleri ve iç yerleşimleri değişebilir. Bu nedenle bütün modeller için aynı alt montaj kotunu kullanmak, kullanım açısından aynı sonucu vermez. Montaj yüksekliği belirlenirken seçilen ürünün iç düzeni ve üreticinin montaj talimatları esas alınmalıdır.
Vana yüksekliğinde hangi ölçü referans alınabilir?
NFPA 14’ün 2024 baskısındaki 9.5.1.1 ve 9.5.1.1.1 maddelerinde, hortum bağlantıları ve hortum istasyonları için zeminden 90–150 cm yükseklik aralığı belirtilir. Ölçümün zeminden hortum vanasının merkezine yapılması açıklanır. Dolayısıyla bu değer, dolabın alt veya üst kenarının yüksekliğini ifade etmez.
Burada sistemlerin kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır. TS EN 671-1’e uygun yarı sert hortumlu bir yangın dolabı, kendiliğinden NFPA 14 Sınıf I sistem sayılmaz. Sınıf I sistemler, itfaiye kullanımına yönelik 2½ inç bağlantılarla tanımlanır. NFPA’daki yükseklik ölçüsünden yararlanılması, farklı sistemlerin bütün özellikleriyle eşdeğer kabul edilmesi anlamına gelmez.
Türkiye’deki uygulamalarda yönetmelik ve ilgili Türk/Avrupa standartları öncelikle değerlendirilmelidir. Bu standartlarda düzenlenmeyen hususlarda uluslararası geçerliliği kabul edilen standartlara başvurulması, yönetmelikteki “ilgili standart” tanımı çerçevesinde ele alınmalıdır.
Tambur yüksekliği kullanım kolaylığına göre değerlendirilmelidir
Hortum tamburunun çok aşağıda veya çok yukarıda bulunması, hortumun çekilmesini ve kullanıcının dolaba müdahalesini zorlaştırabilir. Bu nedenle tambur konumu; vana yüksekliği, dolap geometrisi ve kullanıcı erişimiyle birlikte belirlenmelidir.
Tambur merkezi için 90–120 cm gibi bir aralık kullanılıyorsa bunun bir uygulama önerisi olduğu açıkça belirtilmelidir. Bu değer, burada atıf yapılan standartlardan kaynaklanan genel bir zorunluluk olarak sunulmamalıdır. Seçilen modelin montaj talimatları ve yerinde kullanım kontrolü belirleyicidir.
Vananın çevresinde yeterli çalışma boşluğu bırakılmalıdır
Vananın görülebilir olması, rahat kullanılabildiği anlamına gelmez. Kullanıcı, elini dolap yüzeylerine sıkıştırmadan vanayı tam olarak açıp kapatabilmelidir.
TS EN 671-1:2012’nin 4.7.3 maddesinde, vidalı tip vanalı manuel hortum makaralarında el volanının dış çevresi ile dolap yüzeyleri arasında en az 35 mm boşluk öngörülür. Bu boşluk, vananın tamamen açık ve tamamen kapalı konumları arasındaki bütün hareketi boyunca korunmalıdır. Bu hüküm, bütün vana tipleri için aynı geometrik ölçünün kullanılacağı şeklinde genellenmemelidir.
Dolap kapağı ve hortumun hareket alanı birlikte kontrol edilmelidir
TS EN 671-1:2012’nin 4.7.1 maddesine göre dolap kapakları, hortumun farklı yönlere rahatça çıkarılmasına imkân verecek şekilde en az 170° açılabilmelidir. Dolaba başka söndürme ekipmanları yerleştirildiğinde de hortum makarasının kullanımı engellenmemelidir.
Bu nedenle montaj yeri seçilirken yakındaki duvarlar, kolonlar, kapılar ve mimari kaplamalar dikkate alınmalıdır. Ürünün kapağı yeterli açıyla açılabiliyor olsa bile, yerleştirildiği köşe bu hareketi kısıtlayabilir. Montaj sonrasında kapak açılarak hortumun kullanım yönlerine doğru serbestçe çekilebildiği kontrol edilmelidir.
Dolap içinde taşınabilir söndürücü varsa ayrıca değerlendirilmelidir
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, taşınabilir söndürücülerin yangın dolaplarının içine veya yakınına yerleştirilmesine imkân verir. Ancak cihazın kolayca alınabilmesi ve erişilebilir olması gerekir.
Yönetmeliğin 99/5 maddesinde, 4 kg’dan ağır ve 12 kg’dan hafif cihazların montaj yüksekliğinin yaklaşık 90 cm’yi aşmaması belirtilir. Bu hüküm, “12 kg’dan hafif bütün cihazlar tam 90 cm yüksekliğe yerleştirilmelidir” şeklinde yorumlanmamalıdır. Dolap içindeki söndürücü bölmesi de bu erişim ve montaj koşulları dikkate alınarak düzenlenmelidir.
Yangın dolabının montaj kotu, seçilen ürünün vana ve tambur yerleşimi üzerinden belirlenmeli; uygulama tamamlandığında ekipmanların erişilebilirliği yerinde denenmelidir. Doğru montaj, acil durumda vananın kolayca açılmasını, hortumun takılmadan serilmesini ve varsa taşınabilir söndürücünün gecikmeden alınabilmesini sağlamalıdır.
